بررسی انواع تایمر یخچال و تست آن‌ها به 3 روش

تا به حال به این فکر کرده‌اید که چه چیزی باعث می‌شود یخچال شما در زمان‌های مناسب، برفک‌زدایی کرده و از انباشت یخ در فریزر و یخچال جلوگیری کند؟

قطعه‌ای که در این فرآیند نقش کلیدی دارد، تایمر یخچال نامیده می‌شود. تایمر یخچال، یک قطعه الکترونیکي کوچک است که وظیفه‌ای حیاتی در عملکرد یخچال شما دارد. در این مقاله، به بررسی جامع انواع تایمر یخچال می‌پردازیم تا در صورت نیاز اقدام به تعمیر یخچال کنید.

وظیقه انواع تایمر یخچال چیست؟

این قطعه، با ارسال سیگنال‌های الکتریکی در زمان‌های از پیش تعیین شده، به فعال شدن المنت یخ‌زدایی فرمان می‌دهد. المنت یخ‌زدایی، با گرم شدن، باعث ذوب شدن یخ‌های جمع شده در فریزر و یخچال می‌شود و از بروز مشکلاتی مانند کاهش فضای ذخیره‌سازی، افزایش مصرف انرژی و اختلال در عملکرد یخچال جلوگیری می‌کند. در لیست زیر با عملکرد و وظایف انواع تایمر یخچال آشنا خواهید شد.

1. تشخیص نیاز به برفک‌زدایی: سنسورهای موجود در یخچال، میزان رطوبت و دمای داخل آن را به طور مداوم رصد می‌کنند.
2. ارسال اطلاعات به برد الکتریکی: اطلاعات جمع‌آوری شده توسط سنسورها، به برد الکتریکی یخچال ارسال می‌شود. برای اطلاعات بیشتر می‌توانید علائم خرابی برد یخچال را مطالعه کنید.
3. محاسبه زمان مناسب برای برفک‌زدایی: برد الکتریکی با تجزیه و تحلیل این اطلاعات، زمان مناسب برای انجام فرآیند برفک‌زدایی را محاسبه می‌کند.
4. ارسال فرمان به المنت: در زمان مقرر، برد الکتریکی با ارسال سیگنال الکتریکی به المنت، دستور شروع فرآیند برفک‌زدایی را صادر می‌کند.
5. ذوب شدن یخ‌ها: المنت با گرم شدن، باعث ذوب شدن یخ‌های جمع شده در فریزر می‌شود.
6. توقف فرآیند برفک‌زدایی: پس از ذوب شدن یخ‌ها در مدت زمان تعیین شده، تایمر دیفراست به المنت فرمان توقف فعالیت را می‌دهد.

بررسی انواع تایمر یخچال

تایمر یخچال، قطعه‌ای حیاتی در این دستگاه پرکاربرد است که وظیفه‌ای مهم بر عهده دارد: کنترل فرآیند یخ‌زدایی و جلوگیری از انباشت یخ در فریزر و یخچال. در این مقاله، به بررسی انواع تایمر یخچال می‌پردازیم و نحوه عملکرد هر کدام را شرح می‌دهیم.

1. تایمر مکانیکی

در تایمر مکانیکی، موتور کوچک چرخ‌دنده‌ها را با سرعت مشخصی حرکت می‌دهد و بادامک متصل به آن‌ها، کنتاکت‌های برق را جابه‌جا می‌کند. با رسیدن چرخه به مرحله دیفراست، مسیر کمپرسور قطع و مسیر المنت برقرار می‌شود.

ترمودیسک نیز براساس دمای اواپراتور، اجازه عبور جریان از المنت را می‌دهد یا آن را قطع می‌کند. پس از پایان مدت تعیین‌شده، تایمر دوباره مدار سرمایش را بدون نیاز به مدار دیجیتال فعال می‌کند.

2. تایمر الکترونیکی

تایمر الکترونیکی به‌جای موتور و چرخ‌دنده، با مدار کنترل و قطعات الکترونیکی چرخه برفک‌زدایی را مدیریت می‌کند. مدار، مدت کارکرد سرمایش را طبق برنامه تعیین‌شده برای همان مدل تایمر می‌شمارد و در موعد مقرر، فرمان قطع کمپرسور و فعال‌شدن مدار دیفراست را صادر می‌کند.

در مدل‌های مجهز به سنسور، دمای اواپراتور نیز در تصمیم‌گیری نقش دارد. پایان دیفراست می‌تواند براساس دما یا حداکثر مدت مجاز همان مدل تعیین شود.

تعمیرات یخچال فریزر

3. تایمر دیجیتالی

تایمر دیجیتال در اصل نوعی تایمر الکترونیکی با نمایشگر و کلیدهای تنظیم است. در مدل‌های قابل‌برنامه‌ریزی می‌توانید فاصله بین دو نوبت دیفراست و مدت اجرای آن را از روی پنل تعیین کنید. مدار داخلی براساس تنظیمات ثبت‌شده، خروجی سرمایش و برفک‌زدایی را کنترل می‌کند و وضعیت چرخه را روی نمایشگر نشان می‌دهد.

قابلیت‌هایی مانند ثبت تاریخچه یا اتصال به اینترنت به طراحی دستگاه وابسته‌اند و در همه مدل‌ها وجود ندارند اما از مزایای این نوع تایمر به شمار می‌رود.

4. تایمر دو زمانه

در یخچال‌های آمریکایی و مدل‌های قدیمی دارای اواپراتور بزرگ، چرخه برفک‌زدایی باید با طراحی سیستم سرمایش هماهنگ باشد. تایمر دو زمانه از انواع تایمر یخچال است که امکان انتخاب بین دو برنامه مشخص سرمایش و دیفراست را در مدل‌های دارای این قابلیت فراهم می‌کند.

برای مثال تایمر دو زمانه TMDE520ZC1 با برنامه‌های ۵ و ۶ ساعت کارکرد و مدت دیفراست ۲۰ و ۲۵ دقیقه عرضه شده است. این مقادیر مخصوص همین مدل هستند و نباید آن‌ها را به تمام تایمرهای دو زمانه تعمیم دهید.

5. انواع تایمر یخچال براساس کشور تولیدکننده

انواع تایمر یخچال را علاوه‌بر ساختار مکانیکی و الکترونیکی می‌توانید براساس کشور سازنده و مشخصات فنی دسته‌بندی کنید. تایمرهای مکزیکی، ژاپنی، کره‌ای و چینی از مدل‌های شناخته‌شده بازار هستند که تفاوت آن‌ها بیشتر به طراحی اتصالات، مدت چرخه دیفراست و سازگاری با یخچال مربوط می‌شود.

• تایمر یخچال مکزیکی

تایمرهای مکزیکی بیشتر با یخچال‌های قدیمی و مدل‌های دارای سیستم دیفراست مکانیکی شناخته می‌شوند. در این گروه باید به آرایش پایه‌ها توجه کنید؛ چون سوکت تایمر قدیمی لزوماً با تایمرهای جدید یکسان نیست.

• تایمر یخچال ژاپنی

تایمرهای ژاپنی در مدل‌هایی از یخچال‌های ناسیونال، هیتاچی و سایر دستگاه‌های قدیمی ژاپنی کاربرد دارند. در این گروه با نمونه‌هایی از تایمرهای الکترومکانیکی روبه‌رو هستید که موتور داخلی آن‌ها چرخ‌دنده‌ها را حرکت می‌دهد و مدار را بین سرمایش و دیفراست جابه‌جا می‌کند.

• تایمر یخچال کره‌ای

در میان انواع تایمر یخچال کره‌ای، مدل‌های مکانیکی با چرخه‌های متفاوت سرمایش و دیفراست وجود دارند. برای مثال مدت دیفراست در طراحی‌های مختلف می‌تواند ۱۰، ۱۵ یا ۲۰ دقیقه باشد و این مقدار را لازم است تا از مشخصات هر تایمر شناسایی کنید.

• تایمر یخچال چینی

تایمرهای چینی با مدل‌ها و مشخصات فنی متنوعی در بازار عرضه می‌شوند. در این گروه می‌توانید نمونه‌های مکانیکی چهار فیش، تایمرهای دیجیتال مستقل و مدل‌های جایگزین برای برندهای مختلف را مشاهده کنید.

6. انواع تایمر یخچال براساس ولتاژ

تایمرهای ۱۱۰ و ۲۲۰ ولتی براساس ولتاژ موردنیاز موتور یا مدار داخلی از یکدیگر جدا می‌شوند. تایمرهای ۱۱۰ یا ۱۲۰ ولتی بیشتر در دستگاه‌های طراحی‌شده برای شبکه برق آمریکای شمالی دیده می‌شوند و مدل‌های ۲۲۰ تا ۲۴۰ ولتی برای شبکه‌های برق متناسب با همین محدوده کاربرد دارند.

اگر تایمر ۱۱۰ ولتی را به برق ۲۲۰ ولت متصل کنید، احتمال سوختن موتور داخلی آن وجود دارد. تایمر ۲۲۰ ولتی نیز با تغذیه ۱۱۰ ولت عملکرد درستی نخواهد داشت. بنابراین ولتاژ نامی، فرکانس و نقشه سیم‌کشی باید با دستگاه مطابقت داشته باشند.

ریشه و راهکار اختلال‌های انواع تایمر یخچال

خرابی تایمر همیشه با برفک‌زدگی شدید یخچال شروع نمی‌شود. گاهی کمپرسور دیر روشن می‌شود یا دستگاه پس از ورود به چرخه دیفراست، سرمایش را از سر نمی‌گیرد. برای تشخیص اختلال انواع تایمر یخچال باید علاوه‌بر وضعیت قطعه، عملکرد هیتر و ترمودیسک را هم بررسی کنید.

ایراد این قطعات می‌تواند علائمی مشابه خرابی تایمر ایجاد کند. جدول زیر کمک می‌کند علت اختلال را از نشانه ظاهری آن جدا کنید و پیش از خرید تایمر جدید، بخش معیوب را تشخیص دهید.

در صورت خرابی تایمر، باید آن را با یک قطعه جدید و مناسب جایگزین کنید. اما نگران نباشید تعمیر یخچال سامسونگ، ال جی، بوش، اسنوا و … با آچاره امکان پذیر است.

تعمیر کار یخچال فریزر

تست انواع تایمر یخچال چگونه است؟

پیش از تست انواع تایمر یخچال، باید نقشه اتصالات و عملکرد هر پایه را بررسی کنید؛ چون شماره‌گذاری و محل قرارگیری فیش‌ها در مدل‌های مختلف یکسان نیست. در برخی تایمرهای مکانیکی، حروف C، M، T و H برای مشخص‌کردن پایه مشترک، اتصال موتور تایمر و مسیرهای سرمایش و دیفراست به کار می‌روند.

در حالت سرمایش، کنتاکت مشترک به مدار فرمان کمپرسور متصل است. با ورود تایمر به چرخه دیفراست، این اتصال قطع می‌شود و مسیر تغذیه المنت از طریق تجهیزات کنترلی مربوط به دیفراست برقرار می‌شود.

تست انواع تایمر یخچال با لامپ

در این روش می‌توانید عملکرد کنتاکت‌های تایمر را با کمک دو لامپ بررسی کنید. یکی از لامپ‌ها وضعیت خروجی کمپرسور و دیگری وضعیت خروجی المنت دیفراست را نشان می‌دهد. این روش بیشتر برای تست کارگاهی انواع تایمر یخچال مکانیکی کاربرد دارد و به مدار آزمایشگاهی محافظت‌شده نیاز دارد.

قبل از تست انواع تایمر یخچال با لامپ، دقت کنید که روشن و خاموش شدن صحیح لامپ‌ها سلامت کنتاکت‌ها را نشان می‌دهد؛ اما برای اطمینان از عملکرد موتور داخلی باید پیشروی خودکار تایمر را نیز بررسی کنید. برای این کار لازم است ابتدا برق دستگاه را قطع کنید و تایمر را پس از ثبت محل اتصالات از یخچال جدا کنید. سپس مراحل زیر را در نظر بگیرید:

• نقشه روی بدنه تایمر را بخوانید و پایه مشترک، خروجی کمپرسور، خروجی هیتر و ترمینال‌های تغذیه موتور تایمر را مشخص کنید.
• دو لامپ متناسب با ولتاژ نامی تایمر را در مدار تست دارای محفظه عایق و حفاظت الکتریکی قرار دهید. لامپ اول باید وضعیت خروجی کمپرسور و لامپ دوم وضعیت خروجی هیتر را نمایش دهد. اتصال این مدار به برق شهر بدون تجهیزات تست استاندارد ایمن نیست.
• پس از آماده‌سازی مدار و وصل تغذیه توسط تعمیرکار، وضعیت لامپ‌ها را بررسی کنید. در حالت سرمایش، لامپ کمپرسور روشن و لامپ دیفراست خاموش است.
• با قطع برق مدار تست، محور تایمر را مطابق جهت مشخص‌شده بچرخانید تا کنتاکت‌ها به وضعیت دیفراست منتقل شوند. پس از وصل مجدد تغذیه باید لامپ اول خاموش و لامپ دوم روشن شود.
• اگر با تغییر وضعیت محور، لامپ‌ها جابه‌جا نمی‌شوند، ابتدا صحت مدار آزمایش را بررسی کنید. خرابی کنتاکت‌های تایمر نیز می‌تواند علت این اختلال باشد.

تست انواع تایمر یخچال با برق شهر

تست با برق شهر برای بررسی حرکت خودکار موتور داخلی تایمر کاربرد دارد. در این آزمایش می‌توانید تشخیص دهید که تایمر با دریافت ولتاژ نامی، چرخه سرمایش و دیفراست را مطابق برنامه خود پیش می‌برد یا خیر. برای تست انواع تایمر یخچال با برق شهر، ابتدا ولتاژ و فرکانس درج‌شده روی بدنه تایمر را بخوانید. سپس مراحل زیر را دنبال کنید:

1. برق یخچال را قطع کنید و پس از جداکردن تایمر، نقشه پایه‌های موتور داخلی را بررسی کنید. شماره این پایه‌ها در تمام مدل‌ها یکسان نیست.
2. سلامت ظاهری بدنه، فیش‌ها و اتصالات تایمر را بررسی کنید. در صورت مشاهده آثار سوختگی یا ذوب‌شدگی، از برق‌دارکردن قطعه خودداری کنید.
3. برای آزمایش عملکرد موتور، تایمر باید در مدار تست محصور و مجهز به حفاظت الکتریکی قرار بگیرد. تغذیه مدار باید دقیقاً با ولتاژ و فرکانس نامی قطعه مطابقت داشته باشد.
4. پس از فعال‌کردن مدار آزمایش، وضعیت اولیه تایمر و ساعت شروع تست را ثبت کنید. سپس حرکت تدریجی محور یا تغییر وضعیت کنتاکت‌ها را در طول چرخه بررسی کنید.
5. در تایمر سالم، موتور داخلی باید چرخه را مطابق مشخصات سازنده پیش ببرد و پس از پایان مرحله دیفراست، کنتاکت‌ها دوباره به وضعیت سرمایش برگردند.
6. اگر کنتاکت‌ها با چرخاندن دستی محور تغییر وضعیت می‌دهند اما با تغذیه صحیح و گذشت مدت چرخه حرکت نمی‌کنند، احتمال خرابی موتور یا مجموعه چرخ‌دنده‌ها وجود دارد.

نحوه تست انواع تایمر یخچال با اهم‌متر

برای تست انواع تایمر یخچال مکانیکی ابتدا دوشاخه را از پریز خارج کنید و پس از ثبت محل سیم‌ها، سوکت تایمر را جدا کنید. مولتی‌متر را روی حالت پیوستگی یا اهم قرار دهید. طبق نقشه قطعه، مقاومت بین پایه مشترک و خروجی کمپرسور را اندازه بگیرید.

سپس محور تایمر را در جهت مجاز بچرخانید تا صدای کلیک بشنوید و اتصال پایه مشترک به خروجی هیتر را بررسی کنید. در هر وضعیت، مسیر فعال باید مقاومت بسیار کمی داشته باشد و مسیر دیگر قطع باشد. مقاومت سیم‌پیچ موتور نیز باید با مشخصات همان مدل مطابقت داشته باشد.

آموزش مراحل تنظیم تایمر دیفراست دیجیتال و مکانیکی

تنظیم انواع تایمر یخچال به ساختار داخلی آن‌ها وابسته است. تایمر دیجیتال مستقل می‌تواند امکان تغییر مدت کارکرد و دیفراست را در اختیار شما قرار دهد؛ اما در مدل‌های مکانیکی معمولی، مدت هر چرخه از طراحی چرخ‌دنده‌ها و موتور تعیین می‌شود.

نحوه تنظیم تایمر دیفراست دیجیتال

اگر تایمر دیجیتال مستقل یخچال دارای دو کلید Time و Def است، می‌توانید تنظیمات آن را از روی نمایشگر انجام دهید. این روش برای تایمرهای دارای همین ساختار کنترلی کاربرد دارد و تنظیمات برد داخلی تمام یخچال‌های دیجیتال یکسان نیست.

ابتدا کلید Time را فشار دهید تا مدت چرخه کارکرد روی نمایشگر چشمک بزند. در مدل‌های دارای تنظیم ساعتی، با هر بار فشردن این کلید یک ساعت به مقدار قبلی اضافه می‌کنید. سپس کلید Def را فشار دهید تا مدت دیفراست نمایش داده شود.

با فشردن مجدد Def در حالت چشمک‌زن، مدت دیفراست را در واحدهای یک‌دقیقه‌ای تغییر می‌دهید. در مدل‌هایی با محدوده ۱ تا ۶۰ دقیقه، پس از عدد ۶۰ نمایشگر دوباره عدد ۱ را نشان می‌دهد.

برای شروع دیفراست دستی در تایمرهای پشتیبانی‌کننده، کلید Def را حدود ۵ ثانیه نگه دارید تا عبارت df ظاهر شود. با نگه‌داشتن دوباره همین کلید از حالت دیفراست دستی خارج می‌شوید. مقدار نهایی هر تنظیم باید با مشخصات سیستم سرمایش یخچال مطابقت داشته باشد.

نحوه تنظیم تایمر دیفراست مکانیکی

برخلاف مدل دیجیتال، در بیشتر انواع تایمر یخچال مکانیکی نمی‌توانید مدت چرخه را از طریق محور تغییر دهید. چرخاندن محور، موقعیت فعلی تایمر را جابه‌جا می‌کند و امکان انتقال دستی آن به مرحله بعدی را فراهم می‌سازد.

برای بررسی این وضعیت ابتدا برق یخچال را قطع کنید و محل تایمر را مطابق دفترچه دستگاه شناسایی کنید. تایمر مکانیکی معمولاً محور کوچکی دارد که با پیچ‌گوشتی دوسو قابل چرخاندن است.

اگر دفترچه مدل اجازه می‌دهد، محور را به‌آرامی در جهت مشخص‌شده روی بدنه بچرخانید تا صدای کلیک تغییر وضعیت کنتاکت‌ها را بشنوید. سپس درپوش‌ها را ببندید و دستگاه را به برق متصل کنید تا عملکرد چرخه را بررسی کنید.

این روش برای تغییر مرحله فعلی تایمر است و مدت ثابت سرمایش یا دیفراست را تغییر نمی‌دهد. برای تغییر برنامه باید از تایمر سازگار با چرخه مورد نیاز یخچال استفاده کنید.

نتیجه‌گیری

در این بلاگ همراه شما بودیم تا از طریق آشنایی با انواع تایمر یخچال کمک می‌کند شناخت بهتری از نحوه کارکرد دستگاه داشته باشید و علت اختلال در چرخه برفک‌زدایی را راحت‌تر تشخیص دهید. فرقی ندارد یخچال شما تایمر مکانیکی داشته باشد یا دیجیتال؛ عملکرد صحیح این قطعه در حفظ سرمایش دستگاه نقش مهمی دارد.

اگر قصد تعویض یا بررسی تایمر را دارید، بهتر است ابتدا مشخصات فنی آن را شناسایی کرده و این کار را زیر نظر یک متخصص انجام دهید. شما می‌توانید در بخش دیدگاه‌های همین بلاگ سوالات خود را از متخصصان ما بپرسید و از آن‌ها راهنمایی لازم را دریافت کنید.

سوالات متداول